گفت وگو با یدالله موحد دادستان عمومی و انقلاب کرمان
قتل به روایت دادستان
امین شول / منتشر شده در نشریه بام کویر/عکس: امیر حسین رضایی
از «افزایش ناهنجاریها نگران هستم. ما باید برای بهبود وضعیت فعلی تلاش کنیم. هرچند توضیحات چشمگیری داشتهایم اما با وضعیت مطلوب فاصلهی زیادی داریم. بزهکاریها روزبه روز در حال افزایش است. روانشناسان، جامعهشناسان، روانپزشکان اقتصاددانان و خیلیهای دیگر باید ابعاد مختلف بروز بزهکاری را مورد توجه قرار دهند.»
اینها تنها بخشی از جملات دادستان است. بروز چند قاتل پیاپی در شهر کرمان و شایعههای حاشیهای برخی از این پروندهها موجب شد تا از یدالله موحد دادستان عمومی و انقلاب شهر کرمان بخواهیم تا در خصوص قتلهای امسال و سال گذشته با بامکویر به گفتوگو بنشیند.
علیرغم قرار قبلی برای گفتوگو در خصوص قتلها، سخن به مباحث دیگر هم کشیده شد و دادستان هم با صبوری خاصی که نشان از تجربهی چندین سالهاش در حوزهی قضایی داشت؛ پاسخ گفت. او در تمام طول گفتوگو نه تنها خسته نشد که در جایی هم گفت: «ما تازه گرم شدهایم. اگر بخواهید میتوانیم 10 ساعت با هم حرف بزنیم.» حاصل گفتوگوی یک ساعتهی "بام کویر" با دادستان کرمان در پی میآید.
آقای موحد! میخواهیم در خصوص مسایل مربوط به ارتکاب قتل در استان کرمان با هم سخن بگوییم من هم آماری از قتلهای شهر کرمان در اختیار دارم. آیا پیش از آنکه به آمار برسیم؛ شما صحبتی دارید؟
در حال حاضر زنگ خطر جدی در خصوص افزایش معنادار جرایم به صدا درآمده است. اعمالی مانند قتل عمد، کلاهبرداری و خیانت در امانت در همهی جوامع مشترک است و سالانه جرایم 5 درصد رشد دارند که کشور ما هم از این قاعده مستثنی نیست. خب این نگرانکننده است. یکی از مسایلی که در حال حاضر به شدت جامعهی ما را تهدید میکند، به افزایش دخالت نوجوانان در ارتکاب قتلها مربوط است.
استفادهی نوجوانان از سلاح سرد برای قتل عمد، روز به روز در حال افزایش است. جوانان دارند گروههای ضداجتماعی تشکیل میدهند. متخصصان باید به مسایل به وجود آورندهی این مشکلات توجه کنند. مسایلی مانند از هم گسیختگی خانوادهها و تضعیف ارزشهای اجتماعی از مسایل مهمی است که باید مورد توجه قرار گیرند.
شما به کاهش سن ارتکاب به جرم اشاره کردید. این دامنهی سن چه مقدار بوده و چهقدر کاهش پیدا کرده است؟
دامنهی سن ارتکاب به جرم، 19 تا 40 سال است اما این دامنه بهطور سالیانه دارد کاهش پیدا میکند. این کاهش دامنهی سن در خصوص جرایمی مانند سرقت، استعمال مواد مخدر و روانگردانها بیشتر دیده میشود به همین خاطر میگویم زنگ خطر به صدا درآمده است.
در آماری که در اختیار من قرار دارد. در سال 85، 53 قتل و در سال 86، 52 قتل در کرمان به وقوع پیوسته است؟ تحلیل شما از این آمار قتل چیست؟
من آمار مورد اشارهای شما را در اختیار ندارم آنچه در اختیار من است آمار مربوط به وقوع قتلهای عمد در کل استان است و بر همین اساس هم میتوانم صحبت کنم. البته در مورد شهر کرمان هم فکر نمیکنم آمار مورد اشارهی شما صحیح باشد.
خب اشکال ندارد شما بر اساس آمار خودتان صحبت کنید. بر اساس آمار شما در سال گذشته چه تعداد قتل عمد روی داده است؟
در سال85، 120و در سال گذشته، 119 فقره قتل عمد در کل استان کرمان به وقوع پیوسته است.
در سال 85، 70 درصد و در سال 86، 67 درصد قتلها کشف شدهاند.
به نظر میرسد در زمینهی کشف قتلها، دچار مشکل بودهید؟
نه! ببینید در هیچ جای دنیا 100 درصد قتلها کشف نمیشوند. به طور کلی من فکر میکنم وضعیت مطلوبی داریم و از استانداردها عقب نیستیم.
الان استانداردهای جهانی و کشوری برای کشف قتل چه میزان است؟
در حال حاضر معیارهای جهانی و کشوری در ذهنم نیست. ما دراین زمینه مشکل خاصی نداریم.
اما به هر حال اگر بتوانیم در تمام جرایم 60درصد کشف داشته باشیم به موفقیت خوبی دست پیدا کردهایم.
در صحبتهای ابتداییتان به مسالهی گسترش روزافزون دخالت نوجوانان در قتلها و استفاده از سلاح سرد در این قتلها، اشاره گردید آیا آمار تفکیک شدهای از میزان قتلهایی که به وسیلهی سلاح سرد اتفاق افتاده است، را در اختیار دارید؟
بله آمار تفکیک شده وجود دارد. مثلا در سال 86، 27 درصد قتلها به وسیلهی سلاح گرم روی داده است و 50 مورد قتل یعنی 42 درصد با استفاده از سلاح سرد مانند چاقو، کارد و قمه روی داده است. باید بگویم 14 درصد قتلهای سال 86 نتیجه منازعات بوده است و 38 مورد از قتلها هم بر اثر نزاع شخصی روی داده است.
تقریبا نیمی از قتلها با استفاده از سلاح سرد روی داده است. قانون جمعآوری سلاح سرد مانند چاقو هم فعلا مسکوت مانده و در مورد آن تصمیمگیری شده است. واقعا هیچ راهی برای کنترل توزیع سلاحهای سرد وجود ندارد؟
قانون مورد اشارهی شما که هنوز ابلاغ نشده است اما ما خودمان در استان برنامههایی برای کنترل توزیع سلاحهای سرد داریم که امسال اجرایی میشود.
قصد داریم این مساله را در قالب طرح افزایش سطح امنیت اجتماعی پیگیری کنیم.
به نظر میرسد به جز مسالهی در دسترس بودن سلاح سرد مسایل دیگری هم در وقوع قتلها موثر باشد، که بتوان آنها را کنترل کرد. مثلا شاید احساس شود گاهی نیروی انتظامی یا دستگاه قضایی میتوانند با تصمیماتشان بر کاهش موارد قتل عمد موثر باشند؟
دستگاه قضایی که با جدیت کار خودش را انجام میدهد و تمام پروندهها را به سرعت پیگیری میکند تا مردم احساس نکنند که مجرمان آزاد گذاشته شدهاند. نیروی انتظامی هم به وظایف خودش عمل میکند. بالاخره بخشی از قتلهای عمد واقعا بر اثر یک اتفاق روی میدهند. مثلا مردی به واسطهی عصبانیت زنش را به قتل میرساند. این قتل اتفاقی است و کسی نمیتواند در آن لحظه، کاری انجام دهد. البته من قبول دارم که میشود گاهی از قتلها جلوگیری کرد مثلا اگر پلیس به موقع در منازعات حاضر شود، میتواند از تشدید منازعات جلوگیری کند.
گاهی اوقات در سطح جامعه، مردم با بدبینی از عملکرد برخی قضات یاد میکند و معتقدند که مثلا در یک پروندهی خاص عدالت اعمال نشده است آیا این مساله را قبول دارید؟
کار قضایی بسیار دشوار است و قضات هم بنا به تشخیص خودشان عمل میکنند به هر حال امکان دارد یک قاضی نظرش با قاضی دیگر تفاوت داشته باشد.
مثلا قاضی اول حکم به مجرمیت فردی صادر کند اما وقتی پرونده در یک دادگاه دیگر مورد بررسی قرار گیرد قاضی مستندات را کامل نداند و حکم به برائت بدهد. تفاوت تفسیر از قوانین طبیعی است و برای همین هم در قانون شعب دیوان عالی کشور دیده شده است تا اختلافات در مرجع بالاتری مورد بررسی قرار گیرد.
یعنی هیچ یک از قضات تخلفی مرتکب نمیشوند؟
اینکه بگوییم قضات دچار تخلف نمیشوند اغراق کردهایم. اما این تخلفات در بسیاری از موارد جزیی است. یعنی مثلا در مورد یک پروندهی قتل هیچ وقت یک قاضی وجدان دینی و اجتماعی خود را زیر پا نمیگذارد و حق را پایمال نمیکند. به هر حال تفاوت در تفسیر از قوانین وجود دارد اما گاهی مردم فکر میکنند وقتی یک حکم لغو میشود قاضی قبلی حق را پایمال کرده یا قاضی جدید بدعمل کرده است؛ در صورتی که این اختلاف نظرها کاملا طبیعی است.
برخی اتفاقات خشونت بار و تکاندهنده به سرعت در سطح جامعه منتشر میشود؛ مردم هم انتظار دارند که به سرعت در جریان اقدامات دستگاه قضایی قرار بگیرند. مثلا پروندهی تجاوز دسته جمعی به یک زن در محیآباد یکی از همین پروندههاست. اما به نظر میرسد گاهی اوقات اطلاعرسانی مناسبی انجام نمیدهید؟
رسیدگی سریع به پروندهها از دغدغههای دستگاه قضایی است. ما اعتقاد داریم هر چه فاصلهی ارتکاب جرم و رسیدگی قضایی کاهش پیدا کند در سطح جامعه تاثیر مناسبتری دارد. اما گاهی اوقات بهدلیل مشکلات خاص، مانند چند مرحلهای بودن رسیدگی به جرایم و همچنین برخی مشکلات برون دستگاهی، رسیدگی به برخی پروندهها طولانی میشود. در پروندهای که شما از آن یاد کردید پلیس ابتدا به یک جمع مضنون شده بود و تعداد زیادی هم در این رابطه دستگیر شدند اما بعدا مشخص شد که اکثر آنها بیگناه هستند. بعد دو نفر مجرم اصلی شناسایی شدند وبعد از آن سه متهم دیگر شناسایی شدند که فرار کردند. به هر حال سرانجام این پرونده مورد رسیدگی قرار گرفت و حکم هم صادر شده است اما پرونده برای بررسی مجدد به دیوان عالی کشور رفته است.
خُب شما قبول دارید با وجود اینکه شایعات فراوانی در خصوص کیفیت انجام جرم در میان مردم منتشر شده بود اطلاعرسانی مناسبی در این خصوص انجام نگرفت؟
نه! ببینید خود من در یک مصاحبه اقدامات را تشریح کردم. متاسفانه اصحاب مطبوعات در زمان جمعآوری اطلاعات از ما توقع دارند حرف بزنیم در صورتیکه اصلا نمیتوانیم اطلاعات بدهیم. من معتقدم نباید متهم، محاکمهی مطبوعاتی شود. در مورد همین پرونده نشریات اخباری را نوشتند که اصلا واقعیت نداشت.
یک روز از تجاوز 16 نفر به یک زن تازه عروس خبر دادند و روز دیگر تعداد تجاوزکنندگان را 30 نفر اعلام کردند، در حالیکه اصلا واقعیت چیز دیگری بود. ما نمیتوانیم در حالیکه جرم یک فرد ثابت نشده است او را متهم کنیم. اگر جرم او ثابت نشد باید بتواند در جامعه زندگی کند.
درخصوص پروندههای زمینخواری چه؟ آیا فکر میکنید در اینباره بهطور مناسب اطلاعرسانی کردهاید؟
در خصوص پروندههای زمینخواری شهرهای استان من نمیتوانم حرفی بزنیم. اما در مورد شهر کرمان باید بگویم که پروندههایی در جریان است و یک باند مهم زمینخواری نیز اخیرا شناسایی شده است و اعضای آن دستگیر شدهاند. امسال هم باندهای زمینخواری دیگری در حال شناسایی هستند که به موقع در خصوص آنها اطلاع رسانی میشود.
در سال 87 هم که قتلهای متعددی صورت گرفته است آیا پروندهی این قتلها به جریان افتاده است؟ گویا در یکی از این قتلها متهم فرزند یکی از پرسنل نیروی انتظامی است؟
ما امسال در شهر کرمان تاکنون چهار مورد قتل عمد داشتهایم که در خصوص همهی آنها اقدامات مقدماتی انجام شده است و مضنونین مورد بازجویی قرار گرفته اند. در خصوص موردی که اشاره کردید متهم به انجام قتل اعتراف کرده و در بازداشت به سر میبرد. ضمن اینکه پدر این متهم بازنشستهی نیروی انتظامیست و هم اکنون سمتی ندارد. تنها مسالهای که در مورد این پرونده وجود دارد این است که هنوز آلت قتاله پیدا نشده است. متهم گفته بود که آلت قتاله را در یک چاه انداخته اما ماموران آتشنشانی موفق نشدند آن را پیدا کنند. با این حال پرونده در جریان است و هیچ مشکلی هم وجود ندارد.
بهعنوان آخرین سوال، آقای موحد در مقام دادستان کرمان درخصوص قتلها چه حرف باقی ماندهای دارد؟
من یک آرزو دارم. اینکه به کمک خداوند روزی برسد که شاهد قتل عمد نباشیم
برچسب ها : استان, امیر, تیم, حسین, خبر, رضایی, شهر, مس, کرمان, کویر
نظر شما چیست ؟